Waarom we elkaars grappen moeten blijven stelen

Het internet maakt zich druk om het stelen van grappen. Maar wat is daar eigenlijk zo erg aan? Het leek een grap. Onlangs maakte Twitter bekend het stelen van grappen te gaan blokkeren. Voor een medium dat juist is gebouwd op het retweeten (ergo: herhalen) van andermans geestigheden, was dat een best goed gevonden ironisch geintje.

Maar nee, het was Twitter menens, bleek toen tientallen gestolen grappen al offline waren gehaald. Meerdere komieken en schrijvers hadden bij het bedrijf geklaagd dat hun zorgvuldig geconstrueerde mopjes, die ze via Twitter wilden uittesten, vervolgens door anderen hardhandig ontvreemd werden. Zonder bronvermelding. Er waren mensen die zich daarover al jaren opwonden.

Deze week werd het dossier grappendiefstal heropend, toen internetfenomeen Fat Jew ontmaskerd werd als veelpleger. Een korte introductie: Fat Jew is het pseudoniem van de Amerikaan Josh Ostrovsky, die op zijn Instagram-account komische afbeeldingen plaatst en daarmee inmiddels al bijna zes miljoen volgers heeft verkregen.

Een van de pareltjes van The Fat Jew Alleen: veel van die geinige plaatjes bleek hij niet zelf verzonnen of gemaakt te hebben: hij had zich er slechts in gespecialiseerd ze te scouten en zelf te ‘reposten’. Schande, schreeuwt het internet nu al een paar dagen. Temeer omdat Ostrovsky net een contract had getekend om ook grappen te mogen komen vertellen op televisie.

Over grappen stelen gesproken: in Nederland hadden we in 2006 al een relletje, toen cabaretier Guido Weijers in zijn show meerdere grappen van de Britse komiek Jimmy Carr zou hebben gebruikt. Foute, foute Guido, zong cabarettrio C3 destijds afkeurend.

Kennelijk is grappen stelen dus een doodzonde. Of in elk geval bloedirritant. Weet je nog, toen je die grap zachtjes mompelde, je collega ‘m hardop herhaalde en hij vervolgens alle lach oogstte? Bloedirritant, inderdaad.

Tegelijkertijd zijn gestolen grappen toch ook de lijm die het internet bij elkaar houdt. Of het in elk geval een draaglijke plek maakt. Gelukkig valt er immers regelmatig iets te lachen. En in het moeras van de memes, YouTube-hitjes, retweets en reposts is al snel niet meer te achterhalen waar de bron van de grap lag. De hele bedrijfsstrategie van sites als BuzzFeed is gebaseerd op het afstruinen van het internet om er geestige lijstjes van te knutselen. Zoals Ostrovsky is zijn verdediging al aangaf: waar je inspiratie vandaan haalt, welke elementen je gebruikt en wie de eerste was – als het om grappen gaat is dat vaak helemaal niet zo duidelijk.

De vader van een vriendin zei me eens – of eigenlijk heel vaak: herhaling is de versnellingsbak van de humor. Een wijs man. Want is er iets dat humor meer kenmerkt dan herhaling? De beste moppen komen pas na een tijdje echt goed op stoom. Gelukkig maar. Het zou doodzonde zijn als het hilarisch hoogtepuntje dat je om 3 uur ’s nachts uit je mouw schudt, alleen een naar bier ruikende boer oogst. Die moet in de herhaling. Of dat nu door jezelf of door de nog nuchtere barman gebeurt: maakt dat werkelijk uit?

Historisch onderzoek is moeilijk, want de geschiedenis van de gestolen grap zit vol kip-ei-kwesties. Maar we mogen ervan uitgaan dat het zo oud is als de mensheid zelf. Wat is er eigenlijk zo moreel verwerpelijk aan? Grappen maken is een sociale gebeurtenis, die niet alleen om de mop zelf maar ook om de timing en opvoering gaat. Zo makkelijk is het jatten dus ook weer niet.

Natuurlijk: als je je brood verdient met grappen maken staat er ongetwijfeld meer op het spel. Maar hoeveel gederfde inkomsten zijn er eigenlijk, als iemand anders je grap herhaalt? Vooral het strijken met de eer en het onterecht oogsten van de lach lijkt de steen des aanstoots. Dat is begrijpelijk. Maar een beetje flauw is het ook. Want komieken zijn er toch juist om de wereld te vullen met zoveel mogelijk humor? Vóór de jaren vijftig schijnt het continue hergebruik van grappen door komieken heel gewoon te zijn geweest. Kijk er de documentaire The Aristocrats, over de talloze levens van één specifieke mop, maar op na.

Eigenlijk zou ik er zelfs een lans voor willen breken. Bovenal is het toch een eer, als jouw grap zo goed was dat ie gejat wordt. Hoogstwaarschijnlijk vond je hem zelf ook grappig. Dan zou het je toch moeten verheugen dat dat evangelie ook door andere mensen verspreid wordt. Misschien wordt ie in de loop van tijd nog wel wat veranderd en aangescherpt. Nog beter! Nog meer goede grappen in de wereld! Hoera!

Ik hoop dat we elkaars grappen blijven stelen. Het houdt dit leven een beetje draaglijk.

Clara van de Wiel (Bron)

-->